Aktaş Dağı Eteklerinde Yörükler

Ocak 19, 2018 0 Yorum Analizler , Balkanlar 1362 Görüntülenme

“Yörüyen” Türklerden çok az kaldı. Kendine Yörük diyenler bile yürümüyorlar. Dernekleri gökdelenlerde. Türkiye’de Muğla’dan başlayan ve Erzurum yaylalarına kadar uzanan kuşakta hala Yörük hayatı devam ediyor. Konar-göçer yaşıyorlar.

Bugünün Makedonyası, dünün Manastır ve Selanik Vilayetlerinde Yörükler yaşıyor. Onlardan bir kısmı zamana uymuşlar, Aktaş Dağları etrafına sığınmışlar ve “göçebecilik” oynuyorlar. Şehir merkezlerinde iki katlı evlerini kışlak tutan Yörüklerin, çocukluğumuzun geçtiği Konya’da on kilometre çapındaki yarı göçebe misali bir mevsimlik “bağ” hayatı var. Buradaki kasıt üzüm bağı değil tarımın ve hayvancılığın yapıldığı tarım alanıdır. Radoviş ve İştip köylerinde bu hayat devam ediyor. Bu hayatı devam ettirenlerin en güzel yanları bu hayatları içinde asırlık neşelerini ve elbiselerindeki renkleri kaybetmemeleridir.

Burada yaşayan soydaşlarımız, 1390’lı yıllarda başlayan ve Fatih Sultan Mehmet döneminde en üst seviyeye ulaşan göçlerle o günkü Konya Vilayetinden göç ettirilmişlerdi. 16. Yüzyılda yavaşlayan 17. Yüzyılda da doğudan batıya göç durmuştu. Bu göçlerin amacı vardıkları yeri “şenlendirmekti”. Uluğ Türkistan’dan başlayan yolculukla buralara gelen kardeşlerimiz kaderleri ile baş başa yaşıyorlardı. Herkes renkli kıyafetlerine hayran hayran bakarken o Yörüklerin akşamı oluyor. Evli evine, yurtlu yurduna ya Yörükler nereye? Hayranken biz Türkçelerine ve Türkçe konuştuklarına, içlerine atarak kadersizliklerini bize güle güle demekteler.

Balkanlardaki Türkler, “Balkanlar ile Türkiye arasında köprüymüş”. Oldu canım bas geç. Konya yöresinden gelen ve Radoviş köylerini şenlendiren bu kardeşlerimizin elini kaç hemşerim sıktı acaba?

1995 yılında ilk gittiğimizde herkes bize hemşerimiz diyordu. Makedonya’nın 2017’de bile en mağdur ama en mağrur insanları burada yaşıyordu. Elektrik hizmetleri ülkede en son gelen soydaşlarımızın, yolları bile yoktu. Üsküp’ün lütfuydu taşlı ve çamurlu yollara mahkûm insanlarımıza bir avuç asfalt.

Şimdi Plaçkoviça diyorlar. Ya da Türkçeye çevirip Aktaş diyorlar. Gittiğimizde sorduk Süleyman Yakup Hoca’ya, O Ağlar Dağlar dedi. İşte Ağlar Dağlar eteklerinde bir Yörük efeler diyarı Radoviş. Konya’dan göçtüklerini söyler buraların Yörükleri hakikat doğrudur. Çünkü kıyafetleri Konya’nın Hadim ve Taşkent yöresi kıyafetleri ile benzerlik gösterir.

Buçim altın ve bakır maden ocağındaki dinamitle patlatmalar, toz ve kaya parçacıkları bölgeye tehdit. Radoviş, bakır ve altın yanı başlarında çıkartılırken, fukaralığı yaşayan bir kentimiz. Bölge fakir. Türkler perişan. Yıllar önce tanıştığımız ve Türkiye’ye öğrenim için gelecek olan öğrencilerin belirleyen kurula da aldığımız Hamdi Hasan vardı. Öğretmenliği onda gördüm. Hala da görürüm. Yüreği hala pırıl pırıl çocukları önce vatan sonra anavatan sevgisi ile yetiştiren Hamdi Hasan.

Radoviş, Osmanlı hâkimiyeti döneminde yoğun Türklerle iskân edilmiş, rüştiyesi ve idadisi olan, cami, mescit, hamam ile köprüleri bulunduran bir belediyeydi. Batı Makedonya’da dindaş olarak Osmanlı bakiyesi Arnavutlara da dayanarak soydaşların göç etmediği görülür. Oysa Doğu Makedonya çorap söküğü gibidir. Anadolu’ya göç çorap söküğü gibidir. Şehirler hemen göçmüştür. Köyler şehre inmiş yalnız ve fukara kalmıştır. Makedonya’da Türkçe’nin en güzel konuşulduğu yerdir Radoviş ve köyleri. Kemer Köprü, 1989 da yalnızlık ve hasret ile en son canına kıydı. Beklediği gelmedi. Bırakıverdi kendini ırmağın soğuk sularına.

Makedon var, Ulah var, Yunan var. Eskiden tamamı Türk olan şehirde var ile yok arası birde biz Türkler.

Yugoslav zamanında komünist bir işçi olan “Moşe Piyade” adında sekiz yıllık Türkçe bir sınıf vardı. Makedonya bağımsız oldu. Türkçe sınıf kapandı. “Yaşasın Bağımsız Makedonya, diğerlerine ölüm!”. Böylece anadilimiz tatlı bal yok oldu. Ondan sonra “balcılık projeleri” falan geliştirdik ama o da madenin tozu toprağına karıştı gitti.

Her şeye rağmen direndi Türkçe evlerde, köylerde ve Konçe’de!

 

Yazar Hakkında

İlginizi Çekebilir

0 Yorum

Henüz yorum yok.

Henüz yorum yapılmamış. Yorum Yap!