Antalya’da Selçuklu Kervansarayları

Aralık 30, 2017 0 Yorum Analizler 1335 Görüntülenme

ANTALYA – Antalya’nın Döşemealtı ilçesinde  yıllardır kaderini terk edilen Evdir Han Kervan Sarayı’nın kazı çalışmaları tamamlanıp, restorasyon aşamasına geldi.

Evdir Han’ı kurtarma ülke ve bölge turizmine kazandırma amacıyla başlatılan ve birinci etabı olan bitki temizliği ve kazı çalışmaları Antalya müzesi kontrolünde sanat tarihçesi, arkeologlar, müze uzmanları nezaretinde çoğunluğu kadınlardan oluşan 30 personel tarafından titizlikle yürütüldü. Yaklaşık 5 ay süren kazı çalışmaları ile yeniden canlanan Evdir Han Kervan Sarayı’nda ikinci etap restorasyon ve müzeleştirme çalışmaları sonucunda tarihi mirasın aslına uygun olarak ortaya çıkarılması hedefleniyor. Evdir Han Kervan Saray’ı toplam 3 bin 800 metrekare alan üzerine kurulu ve açık avlulu 4 eyvanlı yapısıyla Anadolu’da ki önemli Selçuklu yapıları arasında gösterilen en önemli tarihi kervansaraydır.

Kervansaraylar Hangi İhtiyaçlar İçin  Yapıldı?

Kervansaray, kervanların ticaret yolları üzerinde kurulan konak yeridir. Kervansaraylar ilk defa 10.yüzyılın sonlarına doğru Selçuklu hanları tarafından Türkistan’da yaptırılmıştır. Önceleri askerleri savunma  için düşünülmüş,  zamanla artan ticaret ve dini ihtiyaçları karşılaması için genişletilmiştir.

Selçuklu devrinde ticari yol ağı üzerinde kervanların akşamları güvenli bir şekilde konaklamaları ve ihtiyaçlarını görmeleri için sultan hanı da denilen kervansaray yaptırılmış. Büyük ticaret yolları üzerinde kurulmuş olan Selçuklu kervansaraylarının aralarındaki uzaklıklar, deve yürüyüşü ile günde dokuz saat, yani 40 kilometre esas tutularak saptanmıştır. Çevrelerindeki yüksek duvarlarla korunan ve barış zamanlarında pazar yeri olarak da iş gören bu kervansaraylar savaşta kale olarak da kullanılırdı.

Selçuklu kervansarayları üç genel tipe uygun olarak yapılmıştır. Bunlar yazlık denilen avlulu, kışlık denilen kapalı ve her iki türün birleştirilmesinden oluşan karma tiplerdir. Osmanlı döneminde şehirlerdeki hanlar ticaret ve konaklamak için yapılmış gelir getirici vakıf yapılarıdır.

Selçuklu Kervansarayları başlangıçta, yolcuların ve kervanların konaklamaları ve ihtiyaçlarını görmeleri için, semerci, urgancı, nalbant, demirci gibi atölyeleri, mutfak, hamam, tıbbı yardım, çayhane veya kahvehane, yatak bölümü, binek ve yük hayvanları için yarı kapalı bölümü, hatta bazılarında Mescit bile bulunurdu. Hanlarda verilen hizmetlerden para alınmazdı.

Kervansaraylar, Selçuklu sultanları ve devlet adamlarınca vakıf olarak kurulmuştur. Bir Kervansarayın temel işleyişini sağlayan yasal ve parasal mekanizma, döneme ilişkin vakfiyelerde tanımlanmıştır. Kervansaray çalışanları; çalışanlar başında yer alan nazır, kontrolleri yapan bir müsrif, bir mütevelli (handa olması gerekmiyor),  bir hanc, bir muzif (sorumlu müdür), emir havayıcı (gerekli evrak ve malzemeyi sağlayan), aşhanede bir aşçı, bir baytar ve atlı bir hizmet adamı, mescit için bir imam ve müezzin olarak kaydedilmiştir.

Bir Kervansarayda yerli ve yabancı ayırt edilmeksizin herkese üç gün yiyecek içecek verilmiş, değişik din, dil, ve ırktan olan insanlar bu mekanlarda bir tür dünya vatandaşlığı yaşamışlardır.

Kervansarayların, kervanların gün boyunca süren yorucu yolculuktan sonra konaklamalarını, bu arada yolcuların ve hayvanların her türlü ihtiyaçlarını karşılayabilecek yatakhane, aşevi, erzak ambarı, depolar, ahırlar, mescit, şadırhan, hamam, eczane, ayakkabıcı, nalbant için gerekli mekanlar bulundurmakta ve bu hizmetleri karşılıksız vermektedirler. Kervansarayların boyutları, üzerine inşa edildikleri yolun, ticaret hacmine, dolayısıyla konaklayacak kervanların büyüklüğüne ve yaptıranların gücüne bağlı olarak değişmiştir. Selçuklu Kervansaraylarının Mimarı o zamanın en ünlü mimarları olan Kölük bin Abdullah ve Kaluyan El-Konevi’dir.

Bu kervansaraylardan biride Döşemealtı Belediyesi Selçuklu Sultanı Keyhusrev tarafından 1210-1219 yılları arasında yapılan  Evdirhan Kervansarayı. Ancak yıllardır kaderine terk edilen Evdir han Kervansarayının kazı çalışmaları tamamlandı. Restorasyon aşamasına geldi.

Döşemealtı Belediyesi Kültür ve Sosyal İşler Müdürü Cevat Yanar’ın konuşmalarına göre Kervansarayın önemi ülkemiz ve Antalya turizmi  için çok önemli  kültürel bir değerdir. ‘2014 yılında Döşemealtındaki tarihi alanların ortaya çıkarılması karar verildi. Bu günden itibaren Evdirhan Kervansarayının kazı çalışmalarına başladı’ dedi Cevat Yanar.

Yazar Hakkında

İlginizi Çekebilir

0 Yorum

Henüz yorum yok.

Henüz yorum yapılmamış. Yorum Yap!