Avrupa’nın tek Budist halkı: Kalmuklar

Kasım 24, 2019 0 Yorum Dünya , Kafkasya 23 Görüntülenme
Avrupa’nın tek Budist halkı: Kalmuklar

Rusya Federasyonu’na bağlı olan Kalmukya Cumhuriyeti, Avrupa’nın Tek Budist ülkesi olma özelliği taşıyor.

17. yüzyılın başlarında Güney Sibirya ve Türkistan’dan Avrupa kıtası sınırları içindeki İdil deltası üzerine göç eden Kalmuklar, Avrupa’nın tek Budist halkı olup, bugünkü Rusya Federasyonu içinde komşu halklarından din, dil ve kültürü ile ayrışmaktadır.

Tarihi ve kökenleri

Kalmuklar, kendilerini Oyrat ya da Çungar olarak da tanıtan, Batı Moğolların 17.yüzyılda Hazar Denizi’nin batısına göç etmiş koludur. Kalmuk kelimesi Türkçe kökenli bir kelime olup “Kalmak” kelimesinden türemiştir. 1630’larda Kalmuklar, Volga bölgesine yerleşmeye başlamış, burada bulunan Nogay Orda devleti yıkıldıktan sonra bölgeye Kalmuk Hanlığını kurmuşlardır. Kazaklar ve bazı Kuzey Kafkas halkları ile mücadele içerisinde olan Kalmuklar, bir süre sonra Rus Çarlığı etkisine girmiştir. Rus Çarlığı tarafında İranlılar, Osmanlı ve Kırım Hanlığı’na karşı savaşmışlardır.

Tampon bir bölgede olmaları ve Tibet Budizm’ine inanmaları nedeni ile İslam’ın Kuzey Rusya’ya yayılmasına engel olmuşlardır. Zamanla yerleşik bir yaşam tarzını benimseyen Kalmuklar’ın bir kısmı Ekim Devrimi sırasında Beyaz Ordu’da, bir kısmı Kızıl Ordu’da savaşmıştır. 4 Kasım 1920 yılında Kalmukların yaşadıkları bölge Sovyetler Birliği içinde Kalmukya Özerk Bölge’si ilan edildi. 1935’te ise Kalmukya Sovyet Sosyalist Özerk Cumhuriyet’i olmuştur.

2. Dünya Savaşı sırasında Almanlar’a yardım ettikleri gerekçesi ile, Stalin tarafından  Türkistan’ın çeşitli bölgelerine ve Sibirya’ya sürgün edilmişlerdir. 1957’de itibarları Nikita Khruşçev tarafından iade edilmiş ve 1958’de Kalmukya yeniden özerk bir Sovyet Cumhuriyeti olmuştur. Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından Kalmuk Cumhuriyeti, Rusya Federasyonu’na bağlı özerk bir devlet olarak varlığını sürdürmektedir.

Kalmuk dili

Kalmukça, Altay dil ailesine bağlı olan Moğolca’nın Oyrat diyalektine yakındır. Diğer bütün Altay dilleri gibi eklemeli bir dil olup Kalmuk Cumhuriyeti’nin Rusça’dan sonra 2. resmi dilidir. Dillerinde özellikle Rusça, Kıpçakca ve Uygurca’nın etkisi görülmektedir. Bir kısmı Türkistan’dan batı Hazar Denizi’ne ettikleri göç sürecinde farklı Türk halklarına katılıp Türkleşmiştir. Kalmukya’nın 292 bin civarında nüfusu olup bunların 80 bin 500 kadarı Kalmuk dilini konuşmaktadır.

Din ve kültür

Kalmuklar tıpkı diğer çoğu Moğol halkları gibi  Tibet Budizm’ini benimsemiştir. Ancak bunun yanı sıra, Türk halkları ile yakın temasta olan Kalmukların Müslüman, Rus ve Slav Kazaklara yakın olanlarının ise Hristiyan oldukları da görülmektedir. Kalmukların hayat tarzlarında ve geleneklerinde yoğun olarak göçebe kültürünün etkisi ve Türk – Moğol kültürünün sentezi yer almaktadır. Diğer yandan tarihsel süreçte bugünkü Kalmukya topraklarına gelmelerinden itibaren çeşitli Kuzey Kafkas halkları ve Slav Kazaklar ile kurdukları yakın temaslar sonucu Kafkas kültürü etkisi de bulunmaktadır. Halk danslarının bir kısmı ve giydikleri çeşitli geleneksel kıyafetler Kuzey Kafkas halklarına oldukça benzerdir.

Yazar Hakkında

İlginizi Çekebilir

0 Yorum

Henüz yorum yok.

Henüz yorum yapılmamış. Yorum Yap!