Beşik Toy

Ocak 24, 2020 0 Yorum Analizler , Türkistan 47 Görüntülenme
Beşik Toy

Türk kültüründe aile çok önemlidir. Ailenin oluşabilmesi ise doğurganlıktan yani çocuk sahibi olmaktan geçer. İnsanoğlunun önemli geçiş dönemlerinden olan doğum; anne babaya benlik, soya güç ve güven kazandırmaktadır. Dolayısıyla Türkler çocuğa büyük anlam yüklemektedirler. Anımsayalım; Dede Korkut Hikayeleri’nde oğlan çocuğu olanlar Ak çadırlara, kız çocuğu olanlar Kızıl çadırlara, hiç çocuğu olmayanlar Kara çadırlara oturtulurmuş. Çocuk sahibi olmak isteyenler fakir doyurur, büyük ziyafetler verir, sonunda Tanrı lütfuyla çocuk sahibi olurlarmış.

‘‘Balaluu üy bazar, balasız üy mazar.’’(Çocuklu ev pazar, çocuksuz ev mezar.) Kırgızlara ait bu Atasözü örneğinde de görüldüğü gibi çocuğa verilen değer çok büyüktür.

Yeni bir bebeğin doğuşu aile için büyük bir mutluluktur. Kırgızlar birtakım törenler düzenleyerek bu mutluluğu çevresiyle paylaşır. “Süyünçü” yeni doğan bebeği duyurma, müjde, “köründük”; müjdeyi ulaştırarak armağan alma, “jentek” veya “beşiktoy”; armağan verme karşılığında, doğan bebeğe ilk kez bakma törenleridir. Bu etkinlikler sırasında aile konuklara ziyafet verir.

“At koyuu” töreniyle bebeğe ad koyulur. Ad koyma hakkı genelde köyün aksakallarına ya da bebeği gören ilk adama verilir. Bebeğin özellikleri incelenerek ona uygun bir ad koymaya özen gösterilir.

Bebeğin ilk kez beşiğe yatırılacağı gün eş dost, akrabalar çağrılarak bebeğe “beşik töreni” yapılır.
“Menim kolum emes, Umay-ene, Batma, Zuura’nın kolu, Umay-ene uyku ber, beşik eesi bek sakta!”
“Benim elim değil, Umay ananın, Fatma’nın, Zehra’nın eli, Umay ana uyku ver, beşik sahibini iyi koru!” ninnisiyle yaşlı bir kadın bebeği beşiğe yatırır. Bu tören bebeğin doğumunun 40. gününde yapılır. Bebek beşiğe yatırılmadan önce “kırk kaşık suuga kırıntı” adıyla bebek kırk kaşık suyla yıkanır ve “kırk köynök” “kırk gömlek” giydirilir. Bu gömlek anne veya nine tarafından komşulardan toplanan kırk parçadan dikilir. Bebeği kırklama töreninde “kırk çörek, kırk çelpek” gibi geleneksel yemekler yapılır ve köydeki ‘‘kırk çocuğa’’ dağıtılır. (Kırk sayısı Türk kültüründe önemli bir motiftir.)

Bebeğin kötü ruhlardan ve kötü bakışlardan (göz değmesi) korunması için beşiğine ve giysisine çeşitli boncuklardan, hayvan ve kuş parçalarından yapılmış muskalar asılır.

Türkistan’ın hangi coğrafyasına gidersek gidelim bu ve buna benzer törenlerle mutlaka karşılaşırız. Türk kültürü genetik kodlarla Türk’ün yaşadığı her coğrafyaya taşınmıştır.

 

 

Yazar Hakkında

İlginizi Çekebilir

0 Yorum

Henüz yorum yok.

Henüz yorum yapılmamış. Yorum Yap!