Fu-Yu Kırgızlarının kültürü ve hayatı

Temmuz 22, 2019 0 Yorum Analizler , Türkistan 95 Görüntülenme
Fu-Yu Kırgızlarının kültürü ve hayatı

Fu-Yu Kırgızları hakkında son zamanlarda Çin’e bağlı Kızıl-Su Kırgız Özerk ilindeki (Doğu Türkistan) Kırgız; Mambetsan Toktalı, Makelek Ömürbay, Mambetturdu Mambetakun bilim adamları araştırmaları yaparak geniş bilgiler elde edildi.

Fu-Yu Kırgızlar kendilerine Kergez diyorlar. Yerel Moğollar ise Girgis, Çinler ise Kırkız olarak isimlendirirler. Fu-Yu Kırgızları 6 boydan oluşmaktadır: Tabhın, Çığdır, Sabdırdır, Beltırlar, Orttır ve Kergesi. İnandığı dini oradaki Moğol ve Çinlerin etkilerinden dolayı Buda’nın Lamaizm’ine inanmaktadır. Fakat pratik olarak hala eski inançlarına, Şamanizm’e inanmaktadırlar. At ve Yılana tapınırlar. At etini kutsal tutarak yemiyorlar. Köktöm (Bahar), Yıl başı, Çüyüan, Ay Tokoç gibi bayramları vardır. Evlilik ve başka düğünlerde de eski adetlerini saklamışlar.

Kıyafetleri diğer Kırgızların kıyafetlerine çok benziyor. Deriden, yünden yapılmış giyimler. Erkekleri kalpak giyiyorlar. Fakat birçok geleneklerini 1960’daki Çin kültür devriminde unutmuşlar.

Günümüzde Fu-Yu Kırgızlarının işleri Ziraat ve Hayvancılıktır. Yemekleri de et, süt, pirinç, sebzelerden oluşmaktadır. Son yıllarda büyük şehirlere giderek oralarda çalışmaya başladılar. 2010 verilerine göre 7 kişi lisansüstü, 23 kişi lisansı, 44 kişi ön lisans, 189 kişi lise, 500 kişi orta okulu mezun olmuştur.

Kayıp tehlikesindeki dil

Konuştuğu dillerinde Yenisey Kırgız dilinin pek çok özelliğiyle karşılaşılır ancak kendi yazıları yoktur. Şimdi ise Çin ve Moğol yazılarını kullanıyorlar. Yaşlılar kendi dillerinde konuşabiliyor, günlük kullandığı kelimeler Kırgız diline aynı olduğunu araştırmacılar belirtmiştir. Ancak gençler ise dillerini unutmuş ve Çin dilinin etkisinde kalmışlardır. Dili unutulmasına rağmen her zaman kendilerine Kırgız’ım demekten geri durmazlar.

Fu-Yu Kırgız Köyü Müzeleri

Fu-Yu’deki iki Kırgız köyünde 2010’da müze kurulmuştur. Müze içinde Kırgızların kullandığı göçebe çadır dikilmiş ve içinde resimler ile Fu-Yu Kırgızların tarihi, Yenisey ovasından nasıl geldiği, kimler ile karşılaştığı, savaştıkları ve köye yerleşmesi, inançları, gelenekleri anlatılmıştır.

İkinci köydeki müze ismini Manas olarak adlandırmışlar ve Manas destanındaki olaylar anlatılmıştır. Manas destanını onlar Doğu Türkistan Kırgızlarından öğrenmişlerdir. Müze içine Manas heykeli, Kopuz oynayan Yaşlı Kırgız kişi ve Kırgız öncülerinin heykelleri bulunmaktadır.

İş adamları da Kırgız Çadırını kurmuş ve içinde kendi dil, kültürünü yaşatmaya çaba görüyorlar.

“ Bir kez bile olsa Kırgızistan’a gidebilsek”

UNESCO tarafından son 50 senede kaybolacak 600’den fazla dillerin arasında Fu-Yu Kırgızlarının dili de gösterilmiştir. Bu yüzden Kırgız hükümeti tarafından öğretmenler, araştırmacılar gönderilerek Kırgız ve Hakas dilleri gençlere öğretilmeli ve Uzak Doğu’da bir Türk kültürünün yaşatmasına destek olmalı…

Onların istediği de Kırgızca öğrenme ve Kırgızistan’ı bir kere bile olsa ziyaret edebilmek. Kırgızistan’ı ancak TV, İnternet ve kitaplar üzerinden tanıyıp görebiliyorlar.

Yazar Hakkında

İlginizi Çekebilir

0 Yorum

Henüz yorum yok.

Henüz yorum yapılmamış. Yorum Yap!