Gagauzlar ve Gagauz Diasporası-ll

Aralık 8, 2018 0 Yorum Analizler , Türkistan 603 Görüntülenme
Gagauzlar ve Gagauz Diasporası-ll

Türkistan’da yaşayan Gagauzların (Kazakistan’ın Turgay, Kırgızistan’ın başkenti Bişkek ve Özbekistan’ın başkenti Taşkent civarına Gagauzlar, XX.yy başında göç etmiştir) kesin sayıları günümüzde bilinmemesiyle birlikte, 1989 yılında Sovyetler Döneminde yapılan son nüfus sayımın verilerine göre, Kazakistan’da 978, Özbekistan 190, Türkmenistan’da 83, Azerbaycan’da 105, Kırgızistan’da ise 32 Gagauz yaşamaktaydı.  Buradaki Gagauz gençlerinde Gagauzca bilmediklerini, asimile olduklarını söylemek mümkündür.

1920’li yıllarında Bucak’taki Gagauzların büyük kısmı geçim sıkıntısı yaşamaktaydı. Tam da bu dönemde Romen Krallığı ile Brezilya arasında anlaşma yapılmış ve üç yıllığına sınırlar açılmıştı. Brezilya göçmen işçi talebinde bulunmuş ve anlaşmaya göre, göçmenlerin pasaport, ulaşım, yolda yemek masraflarını Brezilya karşılayacak, bunun karşılığında da işçiler işverende üç yıl zorunlu olarak çalışacaktır.

Gagauz köylerini dolaşan Brezilya şirket temsilcileri köylülere Brezilya’da ücretsiz toprak verileceğini, ulaşım ve diğer tüm masrafları Brezilya’nın karşılayacağını anlatarak, Gagauzları biraz kandırarak sözleşmeleri imzalatmaya teşvik etmişti. Toprak sahibi olmayan binlerce Gagauz uzun bir yolculuğa çıkmıştı. Neredeyse her Gagauz köyünden Brezilya’ya gidenler olmuştu. Gidenlerin bir kısmı daha ilk yıl Brezilya’da sıtmadan ölmüş, bir kısmı toprak alamayınca birkaç yıl çalıştıktan sonra geri Besarabya’ya dönmüş, kalanlardan bazıları Arjantin’e ve Uruguay’a göç etmişti. Brezilya’da kalan Gagauzların büyük çoğunluğu ise zamanla çiftlik yaşamını bırakıp şehirlere taşınmış ve günümüzde San- Paolo’da ikamet eder.

Bu göçmenlerin de birçoğu karışık evlilikler yaparak yerlilerin arasında erimeye başlamıştır. 1925’lerde göç edip Brezilya’da kalanların çocukları hepsi (Brezilya’da doğanlar da dâhil) hala Türkçe konuşabilmektedir. Lakin torunları ve onların çocukları Türkçe sadece birkaç kelime bilmektedir. Göç edenler ülkede dağınık olarak yerleştiklerinden dolayı kısa süre içersinde asimile olmuşlardır.

Yukarıda belirtildiği gibi Gagauzlar Amerika Birleşik Devletleri, Rusya, Almanya, İspanya gibi ülkelerde de mevcuttur. Bu ülkelere Gagauzlar, genellikle, Sovyetlerin dağılmasından sonra iş göçleriyle gitmişlerdi. Bu iş göçleri ilk başladığında mevsimlik iş göçlerini oluşturmaktaydı, fakat önceleri para kazanıp memleketine dönenler, daha sonra ailelerini de alıp para kazandıkları ülkelere yerleşmeye başlamıştır.

Amerika’da 2001 yılında sadece Kaliforniya eyaletinde 3 bin Gagauz’un yaşadığı bilinmektedir. Gagauzlar en büyük iş göçünü uzun zamandan beri Rusya’ya vermektedir. 2002 yılında Rusya’da yapılan nüfus sayımına göre, 13 bine yakın Gagauz’un Rusya Federasyonu’nda olduğu ortaya çıkmaktadır. Bunlardan 1000 Moskova’da, 2600 Gagauz ise Tümeni bölgesinde yaşamaktadır.

Bu göçler, son yıllarda Rusya’nın Gagauzlara vatandaşlık verme işlemlerini kolaylaştırmasıyla daha da artmaktadır. Göç eden Gagauzlar Rusya’da toplu olarak yerleşemediklerinden dolayı, kısa süre içinde asimile olmaktadırlar.

Devamı gelecek hafta…

İrina İsiumbeli

Önceki yazılar:

Gagauzlar ve Gagauz diasporası-I

Türkiye’nin Gagauz Politikası: Hamdullah Suphi Tanrıöver

Yunan ve Bulgar Ortodoks Kiliselerinin Gagauz politikası

Gagauzlar ve ilk Gagauz Türk Devleti Uzi Eyalet

Yazar Hakkında

İlginizi Çekebilir

0 Yorum

Henüz yorum yok.

Henüz yorum yapılmamış. Yorum Yap!