Herat

Kasım 8, 2017 0 Yorum Şehirler 1449 Görüntülenme
Herat

Batı Afganistan’daki Herat, Harirud nehri ile sulanan, ülkenin en yoğun nüfuslu ve verimli tarım alanlarından birinin merkezidir. Şehir nüfus bakımından Afganistan’ın ikinci büyük kentidir. Kara yolu kavşağı ve Batı Afganistan’ın ekonomik merkezidir.


Herat bölgesinin yakınında birçok antik kent vardır. Harirud Nehrinin suladığı oldukça verimli tarım alanları antik zamanlarda Areia (Eski Farsça: Haraiva) olarak biliniyordu. Bölge, Zerdüştlerin kutsal metni olan Avesta’da bahsedilir. Ayrıca Bisitün’deki Akhaemenid kitabesinde (MÖ 520) görünür.

Makedonya kralı Büyük İskender, MÖ.330 dolaylarında bölgeyi kontrol altına almıştır. Sasaniler döneminde şehir bir ticaret merkezi olarak önem kazanmış ve ayrıca Heftalitlerle olan Sâsânî savaşlarında bir karakol olarak hizmet etmiştir. Müslüman Araplar, Dört Büyük Halife döneminde Herat’ı 660 yılında fethettiler.

Moğollar 1221’de şehri istila ettiler. Herat daha sonra yerel Kartid hanedanı tarafından yeniden inşa edilmiştir. Türk fatihi Emir Timur, 1380 yılında şehri almış ve imar etmeye başlamıştır.

 

Bir Başkent

Herat’ın en önemli dönemi Emir Timur’un şehri alması ile başlar. Timur’un oğlu Şah Ruh, Timur devletinin başkentini Semerkant’tan Herat1a aktardı akabinde şehirdeki kaleyi ve pazarı yeniden inşa ettirdi.

Şah Ruh ve haleflerinin himayesinde kentte bilim ve kültür gelişti. Kitapların üretimi özellikle önem kazanmış ve bu dönemde önemli bir minyatür resim okulu Herat’ta ortaya çıktı, örnek olarak ta Kemaleddin Behzad’ın eserleri vardı. Şah Ruh’un hanımı Gevherşad, camiye, medreseye ve kendi türbesine sahip bir dini kompleksi inşa ettirerek şehirde kalıcı bir iz bıraktı.

Tarihte Herat medeniyet, bilim ve kültür başkenti olarak bilinir. Herat’ta ünlü insanlar yaşamıştır. Örneğin büyük alim, mutasavvıf ve şair Mevlana Nureddin Abdurrahman Camii burada yaşamıştır. Bu yüzden Herat Afganistan’da irfan ve bilim şehri olarak ünlüdür.

İran’da hüküm süren Safevi hanedanı, 1507 yılında Herat’ı ele geçirdi. Abdali Afganların 1716’da bir ayaklanması üzerine şehir İran ve Afgan yönetimi arasında el değiştirdi. 1830’lu yıllardan başlayarak, İran Kaçar hanedanının Herat üzerindeki iddiasına, İngiliz Hindistan’ını Rus yayılmacılığından korumak için bağımsız bir Afgan devleti kurmayı amaçlayan İngiltere tarafından karşı çıkılmıştır. 20. Yüzyılda da Üçüncü Afgan-İngiliz Savaşının ardından Şehir, 1919 yılında bağımsız olan Afganistan Devletinin bir parçası olmuştur.

Bazı tarihi kitaplarında 15. yüzyılda Emir Timur döneminde Asya’nın Floransa’sı diye geçen Herat (Eski Şehir), 2008 yılında, UNESCO’nun Asya-Pasifik Kültür Mirası Ödülünü kazanmıştır. 2012 yılında da Anadolu Selçuklu Devletinin önemli şehri Sivas ile Büyük Selçuklu Devletinin önemli merkezi Herat kardeş şehir ilan edilmiştir. Herat Camii’si ile Divriği Camii’nin mimari özelliklerinin yakınlığı da dikkat çekicidir.

 

Laily Habib

Yazar Hakkında

İlginizi Çekebilir

0 Yorum

Henüz yorum yok.

Henüz yorum yapılmamış. Yorum Yap!