Kafkas İslam Ordusunun Bakü’ye girişinin 100. yılı

Eylül 14, 2018 0 Yorum Analizler , Kafkasya 496 Görüntülenme
Kafkas İslam Ordusunun Bakü’ye girişinin 100. yılı

15 Eylül 1918 günü Bakü’nün Ermeni-Bolşevik işgalinden kurtarılması günü olarak tarihe geçti. Yüz yıl önce kazanılan bu tarihi zaferde büyük rol oynayan Kafkas İslam Ordusu’nun hizmetleri anılmaya devam ediyor. Çok kısa bir sürede, 10 Temmuz 1918’den 27 Ekim 1918’e kadar faaliyet gösteren ordunun sıralarında Anadolu ve Azerbaycan Türkleri, ayrıca Lezgiler, Avarlar, Kumıklar, Acarlar omuz omuza çarpıştı.

Adından da anlaşılacağı gibi, görevi Azerbaycan’ı ve Kuzey Kafkasya’nın Müslüman halklarını esaretten kurtarmak olan Kafkas İslam Ordusu’nun yardımcısı Enver Paşa, en meşhur komutanları Nuri Paşa, Halil Paşa, Mürsel Paşa ve başkaları idi.

1918 yazında İstanbul’da yapılan uluslararası konferansa katılan Azerbaycan Heyeti Başkanı Mehmet Emin Resulzade İstanbul’dan yazdığı mektuplarda endişeyle bildiriyordu, “ne pahasına olursa olsun Bakını kurtarmak gerekir“. Bakü düşmanların – Taşnak ve Bolşeviklerin elinde olduğu bir zamanda ülkenin dış politikasını düzenli şekilde yürütmekte sorunlar yaratıyordu. M.E. Resulzade bu sorunlarla ilgili kesin ve keskin tutumunu şöyle ifade ediyordu: “Bakü’süz Azerbaycan- başsız bedendir”.

Bu arada Bakü’de Ermenilerden, İngilizlerden, Ruslardan oluşan silahlı kuvvetler vardı. 31 Temmuz 1918’de Bakü Halk Komiserleri Sovyetinin ayrılmasından sonra, 1 Ağustos’da Bakü’de Taşnak-Menşevik ittifakı temelinde “Sentrokaspi ve Sovyet Geçici Yönetim Komitesi Yönetim Kurulu diktatörlüğü” adlı mürteci hükümet kuruldu. Ancak Kafkas İslam Ordusu esasen eserler ve Ermenilerden oluşan bu hükümetin Bakü’de uzun süre kalmasına izin veremezdi. O dönemde elde edilen bilgilerden anlaşılıyordu ki, onlar şehri dövüşsüz bırakmayacaklar”.

Aynı dönemlerde Osmanlı’nın kendisi zor durumda olmasına rağmen, Azerbaycanlı kardeşlerinin yardımına yetişti. Öncelikle 12-14 bin Osmanlı askerinden oluşan Kafkas İslam Ordusu yeni oluşmakta olan Azerbaycan Halk Cumhuriyeti Ordusu ile birleşti. Ardından Dağıstan Müslümanlarından oluşan gönüllülerin katılması ile sayı yaklaşık 20 bine ulaştı.

Azerbaycan’ın Türk-Müslüman nüfusa karşı gerçekleştirilen kitlesel katliamların önlenmesi ve Dağıstan Müslümanlarına yardım etmek amacıyla kurulan Kafkas İslam Ordusu Azerbaycan Halk Cumhuriyeti’nin ilan edildiği günlerden 1918 yılının Kasım ayına kadar eşsiz fedakârlıklar gösterdi.

Bu sene büyük zaferin 100. senei devriyesi Azerbaycan ve Türkiye’de büyük coşkuyla kutlanıyor. Devlet kurumları, özel kurumlar ve Sivil toplum kuruluşlarınca çeşitli etkinlikler yapıldı.

Yazar Hakkında

İlginizi Çekebilir

0 Yorum

Henüz yorum yok.

Henüz yorum yapılmamış. Yorum Yap!