Karamanlıca Kitaplar Çözümlemeli Bibliyografya

Eylül 2, 2018 0 Yorum Analizler , Balkanlar 690 Görüntülenme
Karamanlıca Kitaplar Çözümlemeli Bibliyografya

Rumeli’den gelenler kadar gidenler de var. Vatan hasreti ile ölenlerin hatıraları karşısında saygıyla…

 Elimde güzel bir çalışma var. Sevgili Viktor Kopuşçu’nun hediyesi. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınlarından Mayıs 2018’de İstanbul’da yayımlanmış. Yazarları Severien Salaville, Eugene Dalleggio, Evangelia Balta. “Karamanlıca Kitaplar Çözümlemeli Bibliyografya Cilt I: 1718 1839.

Karamanlı Urumlar ile ilk kez Prof. Dr. Yonca İldeş Anzerlioğlu’nun bu konudaki çalışmasından duydum. Yıllar önceydi. Şaşırmıştım. Daha sonra Ukrayna’daki Urumlar ile ilgili de konuşmuştu. Sayın Anzerlioğlu bu konuda kuşkusuz ülkemizde otorite. Sadece otorite değil aynı zamanda inanan ve inandığını yaşamak ve yaşatmak için gayret gösteren meselesi olan bir öğretim üyesidir.

Evangelia Balta, ilgisizliğimizle “yok olan Karamanlıca edebiyatı” için emek vermiş insanların anısına adanmış bir bibliyografya çalışması ortaya koymuş. Anne tarafından Türkçe konuşan büyükannesi Lizafet ve büyükbabası Alexis Mouratis araştırma için bir manevi destek olmuş. İlgisini çeken ilk Karamanlıca eser büyükannesinin cebinde taşıdığı “ibadetname” olmuş.

Bibliyografi çalışmaları iğneyle kuyu kazmak gibidir. Bir de ön iz olması gerekir ki takip edebilesiniz. Bu çalışmada ön iz kuşkusuz Severien Salavile ve Eugene Dalleggio’nun daha önceki bibliyografya çalışması olmuş. 468 Sayfalık ilk cilt de 1718-1839 yılları arasında yayımlanan 113 Karamanlıca eser ele alınmış. Bu eserlerden 96’sı dini kitaplardan oluşmuş.

Karamanlıca (Karamanlidika) terimi, Anadolu’da Türkçe konuşan Ortodoksların Türk dilinde kaleme alınan ama Yunan alfabesinde yazılıp basılan metinlerdir. Anadolu’da mübadeleye kadar yaşayan bu insanların menşei az da olsa Bizans İmparatorluğundan bakiye olmakla birlikte çoğunluğu dillerini muhafaza ederek ve diğerlerine de vererek 12. Yüzyılda bölgeye gelen ve burada Ortodokslaşan Türklerdi.

Karamanlıca bugün yok olmuş ve edebiyatta yaşamakta. Mübadele ile Yunanistan’a göç eden Ortodoks Türkler Yunancayı kabullenmişler, dini aidiyet ile de toplumla kaynaşmışlardır. Ortodoks edebiyatında da Karamanlıcaya yeteri değer verilmez. Bu araştırmacılara göre Karamanlıca “kaba saba dildir”. Bilinen ilk Yunan alfabesi ile basılan Türkçe eser 1584 tarihlidir. Martin Crusius’un “Turco-Graeciaelibriocto” adlı eserdeki “Confesssion de Gennade Scholarius”tur. Basılan son eser de 1935 yılındadır.

Bu eserler mübadele yıllarında Yunanistan’a göç eden Ortodoks Karamanlılar tarafından (Türkler)dini kaygılarla kültür ve geleneklerinin birer hatırası olarak yanlarında götürülen eserlerdi. Ailelerin kökleriydi. Götürülen bu eserler İkinci Dünya Savaşı sonrasında Atina’da toplanmıştır.

Elimizdeki Karamanlıca Bibliyografyanın temelinde S. Salaville – E. Dallegio’nun üç ciltlik kayıtları (1958-1966-1974), 1987-1997 yılları arasındaki yeni yayınlar ile son yıllarda ortaya çıkan yeni bulgular oluşturmakta.

Bibliyografya Karamanlıca denizinde yüzmek isteyenler için iyi bir klavuz. Sadece araştırmacılar için değil Anadolu Türk kültürünün bir parçası olan ve mübadele ile Balkanlara gidenlerin toplum hafızasına düşen izidir.

Son olarak böyle bir eseri kazandırdığı içinTürkiye İş Bankası Kültür Yayınlarına teşekkür etmek isterim. Bir de gezelim görelim havasından bir an önce ayrılarak bu tür araştırmaları teşvik etmesini temenni ettiğim mübadele dernekleri için de örnek bir çalışma.

 

Yazar Hakkında

İlginizi Çekebilir

0 Yorum

Henüz yorum yok.

Henüz yorum yapılmamış. Yorum Yap!