Kırgızistan ‘Bayrak Günü’nü Kutluyor

Mart 3, 2020 0 Yorum Analizler , Türkistan 108 Görüntülenme
Kırgızistan ‘Bayrak Günü’nü Kutluyor

Kırgızistan bayrağı ülke bağımsızlık kazandıktan sonra 3 Mart 1992 yılında meclis tarafından kabul edildi. Bugün Bayrak Günü olan ülkede vatandaşlar tarafından bayraklarla yürüyüş yapılacak.

1917 Ekim devriminden sonra iktidara gelen Bolşevikler ülke yönetimini, yönetim yapısını, devlet idari bölgeleri, dini ve pek çok şeyi değişti. Bolşeviklerin değiştirdiği sistem sadece iktidardaki değişim değil, başka bir ülke gibiydi.

Bunların biri de Federal bir yapıya sahip olan birleşik bir devlet yoluna gitmişti. Böylece Türkistan’da da birkaç Türk Cumhuriyetleri ortaya çıktı. Onlardan biri de Kırgız Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti (Kırgızistan SSC) idi. 1924 Kara-Kırgız Eyaleti 1926’da Kırgız Özerk Sovyet Cumhuriyeti statüsünü aldı ve kendi bayrağını kabul etti. 1936’da Özerk statüsünden yükselerek Kırgız Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti olarak değiştirildi.

Bayrağı ise 1952’de yeniden değiştirilirdi. Bayraktaki kırmızı, mavi e beyaz renkler hem Kırgızların 3 ana boyu kullandığı bayrak resimlerinden oluşuyordu, hem de Kızıl komünistlerin rengi olan kırmızı ve o renk içinde, tüm Sovyetlerin simgesi olan tırpan, çekiç, yıldız resmi vardı.

Bayrak kabulü için tartışmalar

15 Aralık 1990’da Egemenlik Bildirgesini kabul eden Kırgız SSC, 5 Şubat 1991’de Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti adını Kırgızistan Cumhuriyeti olarak değiştirdi. 31 Ağustos 1991’de Bağımsızlığını ilan eden ülke SSCB’den tamamen ayrılmıştır. Birleşmiş Milletler tarafından kabul edilen bağımsız ülke milli simgelerini kabul etmeye başladı.

Bunlardan biri de 1952’de kabul edilen bayrağı değiştirmek gerekiyordu. Kırgız Yüksek Keneşinde (meclisi) bu konu uzun uzun görüşüldü, bayrağın rengi tartışıldı. Ayrıca milletvekillerin yarısı mavi renk olmasını isterken, bir kısmı da kırmızı rengi istiyorlardı. Kırgızca’da bayrak kelimesine: “tuu”, “celek”, “asaba”, da denmektedir.

Günümüzde ise resmi olarak Tuu veya Celek kelimesini kullanmaktadır. Manas destanında ise bayrak hakkında şu satırlar yer alır:

Ak asaba kızıl tuu, (Beyaz asaba, kırmızı bayrak)

Aygaylagan ızı-çuu, (Çok sesli gürültü)

Kök asaba kızıl tuu, (Mavi asaba kırmızı bayrak)

Kök canırgan ızı çuu, (Mavi yankı gürültü)

Burada hem “asaba” hem “tuu” (bayrak) kelimesinin kullanılması ikisinin iki başka nesne için ifade edildiği söz konusu idi. Türkçede bayrak anlamına gelen “asaba” mı yoksa “tuu” muydu? Eğer “asaba” derse o zaman mavi olmalı, “tuu” ise kırmızı olmalı idi. Bazı şecereye göre Kırgız boylarının 3 ana ismi olan Sağ, Sol ve İçkilik renkleri: mavi, beyaz, kırmızı olarak bilinir.

Bir taraftan Kırgızistan’ın güney kısmında yaşayan Kırgızlar için mavi ve yeşil renkleri yas olduğu zaman, yani kargaşa, acı, üzüntülü günlerde giyilen bir renkti. Bu yüzden de bayrak mavi olamazdı. Sonunda bugün kullanılan Kırgızistan Bayrağı, E. Aydarbekov, B. Cayçıbekov, S. İptarov, C. Mataev, M. Sıdıkov tarafından hazırlanan bayrak 3 Mart 1992’de meclis tarafından kabul edildi.

Bayraktaki simge anlamları

Kırgızistan Bayrağı kırmızı renkli, ortasında kırk nurlu sarı güneş ve güneşin içinde Kırgızlar için çok anlamlı, kutsal olan keçe çadırı “boz evin” tavanı yani Kırgızcada “tündük” adı verilen bir delik bulunur.

Kırmızı renk – Kırgızlar vatanı, yurdu için kanını, canını vermiş olduğunu, zaferi, bereketi, kuvveti, iktidarı, fedakârlığı anlatır.

Güneş – altın renkli güneş hayatı, sonsuzluğu, adaleti, bereketli toprağı, sıcaklığı, merhameti, eşitliği ve bilim anlamını taşır.

Kırk nur– güneşteki kırk tane sıçrayan nurlar ise Kırgız etimolojisindeki kırk oğuz, kırk kız, kırk boy anlamı ve Kırgızların günümüzde 40 boydan oluştuğunu belirtir. Manas destanında da Manasın 40 çorosu (Yiğidi)  vardır ki o kırk nur onu da simgelemektedir.

Tündük –  bu tündük Kırgızlar için çok kutsaldır. Eskiden kullandığı boz evin veya keçe çadırının birleştirici, tutucu noktası. Evi kurmak için tündüğü kaldırıyorlar ve 60-70 taneden oluşan uuk – ağaç dallarını tündüğün küçük deliklerine tıkıyorlar. Böylece tüm otağı birleştiren tündük sayılır. Tündükteki delik çadırın hem göğe açılan penceresi olur, hem de aynı zamanda çadırın bacası.

Çadırda hayat sürdükçe, dirlik oldukça, ocak yanar ve ocaktan tüten duman tündükten yükselip çıkar. Bir pencerenin perdesi gibi, çadır halkı geceleyin uykuya çekildiğinde, bu delik bir keçe ile örtülür, aile kendi içinde kapanır.

Kırgızların bağımsızlığının bir başka sembolü olan Manas Destanında dirliğin bozulması, yenilgi, yıkım, saldırılar, felâket ve halkın yok olması hep tündükün yere çalınması, yerle bir edilmesi şeklinde ifade edilir. Tündük yerli yerinde, ev halkının başının üstünde duruyor olmalı ve “hayattayız” dercesine dumanı tütmelidir.

Kırgızistan Bayrak Günü Kutlu olsun….

 

Yazar Hakkında

İlginizi Çekebilir

0 Yorum

Henüz yorum yok.

Henüz yorum yapılmamış. Yorum Yap!