Kırım Tatar Milli Kurtuluş Hareketi

Şubat 5, 2020 0 Yorum Analizler , Kitap 61 Görüntülenme
Kırım Tatar Milli Kurtuluş Hareketi

Mustafa Abdülcemil KIRIMOĞLU’nun hazırlamış olduğu bir kitapçık var elimde. Kırım Tatar Milli Kurtuluş Hareketi’nin kısa tarihini anlatıyor.

Kırım Hanlığının Nisan 1783 tarihinde ortadan kaldırılması ve Kırım’ın Rusya ilhakı ile başlayan dram ve değişen hayat şartları terkedilmiş vatan topraklarımızın ortak tarihi. 1768-1774 Rus-Osmanlı Savaşlarında zayıf kalan Oğuz soylu Kırım Türklerinin silahlı mücadeleye girememeleri ile başlıyor tarih.

“Kırım nüfusunu Ruslaştır ve Kırım Oğuzlarını oradan sür”

Asıl olan son Kırım Hanı Şahin Giray’ın Ruslara kanması Türk devletlerinin ortak akıbeti olsa gerek. Ruslar hâkimiyetlerin devamlılığının ancak Kırım’da hemen kolonizasyonla Rusların yerleştirilmeye başlaması ile olacağını biliyordu. Kırım halkının liderleri ortadan kaldırıldı. Karasubar’daki binlerce âlim, asker ve din adamı katledildi.

İstanbul ve oradan da Akdeniz yolunun başlangıç noktası olan Kırım’ın Ruslar için önemi daha işgal ettiği Türk illeri olan Kazan ve Hacı Tarhan (Astrahan) Hanlıklarından farklı idi. Biri sınırsız denizlere diğeri Türkistan’a açılıyordu. Rusya’nın Kırım siyaseti basitti. “Kırım nüfusunu Ruslaştır ve Kırım Oğuzlarını oradan sür.”

Bu arada bütün bunlara cevaz veren din adamı kisveli Rus Ajanlarından da faydalanıldı. Bunlar Kırımdaki soydaşlarımızın Osmanlı coğrafyasına padişah tarafından davet edildiğini ifade ediyorlar, göçü teşvik ediyorlardı.

Kırım Hanlığının iki milyon olarak hesaplanan Kırım Türkü nüfusu 1897 de 186.000 e düştü. Bu da boşaltılan Kırım’ın o günkü nüfusunun yüzde 34’ü idi.

Gaspıralı ve “çağdaş yeni eğitim sistemi” 

Kırım Türklüğünün yok edilmeye başlamasından yüz yıl sonra Kırım Milli Hareketi yeniden Gaspıralı İsmail Bey’in liderliğinde vücut buldu.

Gaspıralı İsmail Bey bugün de önemli bir ihtiyaç olan eğitim kadrosu ve eğitilmiş bir Kırım ve Rusya İmparatorluğu coğrafyasındaki Türklerin eğitimine eğildi. 1883 yılında çıkarılmaya başlayan ve 1914 yılına kadar aralıksız çıkan Tercüman Gazetesi Rusya İmparatorluğunda yirmi yıl boyunca çıkarılan tek Müslüman gazeteydi. Gaspıralı’nın tek hedefi “çağdaş yeni eğitim sistemi” idi.

Kırım Demokratik Cumhuriyeti

23 Aralık 1917 günü Kırım Tatar Milli Kurultayı Kırım Demokratik Cumhuriyeti’ni ilan etti. Yine 1917 yılında bağımsızlığını ilan eden Ukrayna devleti ile işbirliğine girdi. 25-26 Ocak 1918 yılında Bolşevikler Kırım Tatar güçlerini Bahçesaray’da mağlup etti. Kırım Demokratik Cumhuriyeti hükümeti reisi Noman Çelebi Cihan tutuklandı ve 23 Şubat 1918’de Akyar’da (Sevastopol) kurşuna dizildi. Nisan 1918’de ise Ruslar tarafından Kırım’da kurdurulan sözde Rus Tavrida Hükümeti ve üyeleri Kırım Türkleri tarafından kurşuna dizildi.

Bolşevikler 1921’de Kırım’a hâkim oldular ve Rusya Federasyonu’na bağlı Kırım Muhtar Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti’ni kurdular.

1921-22 yılları arasında açlık Kırım’da 100 000 cana mal olmuştur. 1928 yılına kadar nispeten daha serbest olan Kırım Türkleri bu yıldan sonra tekrar baskı altına girmişlerdir. İkinci Dünya Savaşı öncesinde baskı savaş sonrasında Almanların Kırım’ı işgalinde Kırım’da yaşayan soydaşların yardım ettiği bahane edilerek Kırım Tatar Türkleri, Kırım’da yok edilmek istenmiştir.

“Sovyet ordusunun tekrar Kırım’a girmesini müteakip bir ay içerisinde 18 Mayıs 1944’de vuku bulan Kırım Tatarlarının topyekûn sürgünü” en acı gündü…

Devam edecek…

Yazar Hakkında

İlginizi Çekebilir

0 Yorum

Henüz yorum yok.

Henüz yorum yapılmamış. Yorum Yap!