Türk Dünyasının Mücadeleci Kadınları

Mart 8, 2020 0 Yorum Analizler , Türkistan 69 Görüntülenme
Türk Dünyasının Mücadeleci Kadınları

Türk Dünyası, tarihi boyunca pek çok Türk halklardan olan kadınların eşsiz yeteneklerine ve başarılarına tanıklık etmiştir. Gerek askeri başarıları gerekse sporcu veya sanatçı kişilikleri, bilgelikleri ile ön plana çıkmış Türk Dünyası kadınlarından bazılarını sizler için değerledik…

1. Bubusara Beyshenalieva

İlk Kırgız balerini olup Sovyetler Birliği’nin Ulusal Santaçılarından birisidir. 15 Eylül 1926’da Kırgızistan’ın Vorontsovka köyünde dünyaya gelen Bubusara, Leningrad’da  Vaganova Bale Akademisi’nde eğitim gördü. 1944’de Cholpon (Çolpon) gösterisi ile ün kazandı, daha sonra aynı oyunun uyarlaması olan filminde rol aldı.

11 Mayıs 1973’te Bişkek’te vefat eden balerinin anısına Kırgız Opera ve Bale Tiyatrosu yakınlarına heykeli dikildi. Beyhsenalieva aynı zamanda Kırgızistan’ın para birimi olan Som’da yer alan isimlerden olup 5 Som’un üzerinde resmi bulunmaktadır.

2. Bülbül Kartanbay

Bülbül Kartanbay, NWHL’ye (Ulusal Kadınlar Hokey Ligi) girmeyi başaran ilk Kazak kadındır. Kartanbay 30 Temmuz 1993’te Almatı’da doğdu. 13 yaşından itibaren buz hokeyi ile ilgilenmeye başladı ve kısa sürede başarılar elde etti.

Kazakistan Kadınlar Ulusal Buz Hokeyi Liginde Tomiris Astana takımının kilit oyuncularından birisine dönüşen Kartanbay, birkaç yıl Tomiris Astana’da kaptanlık yaptı. 16 Ağustos 2019’da NWHL’e katılarak Metropolitan Riveters’ta oynamaya başladı. 27 yaşında olan buz hokeyi oyuncusu Amerika’da yaşıyor.

3. Shara Zhienkulova

18 Temmuz 1912 doğumlu, asıl adı Gulshara olan Shara Zhienkulova. Kazakistan’ın ilk profesyonel halk dansçısıdır. Bugün bile Kazakistan’da konserlerde yada oyunlarda sergilenen geleneksel halk danslarının figürlerinin çoğu Zhienkulova tarafından kurgulanmıştır.

“Kırk kız” , “Tattımbet” , “Kara Jorgo” ve  “Ayhan Kız” bunlardan bazılarıdır. Kazak – Kırgız sınırında yaşayan  göçebe bir ailenin 15. kızı olan Shara , sanatçılık kariyerine 1928’de Kazak Drama tiyatrosunda atıldı. Daha sonra Moskova Bolshoi Tiyatrosu’ndan  Aleksandrov’dan 5 yıl boyunca eğitim aldı ve yaptığı kurgular ve danslar sayesinde Kazakistan’da oldukça bilinen bir isim haline geldi.

Shara Zhienkulova 21 Mayıs 1991’de Almatı’da vefat etti.

4. Sainkho Namtchylak

Asıl adı Ludmila Namçılaktır, Tuva kökenli şarkıcı. Şarkılarında Tuva ve Sibirya’daki diğer Türk-Moğol halklarının kültürlerinde önemli bir yere sahip olan gırtlak şarkıları yada “höömey” denilen şarkı türünü kendi tarzında icra eder.

Dünya çapında tanınır hale gelen ilk Tuvalı kadındır. 11 Mart 1957’de Tuva’nın Beldirkeji köyünde doğdu. Küçük yaşta ninesinin öğrettiği şarkılardan ilham alarak Tuva höömeyciliğini öğrendi. Tuva’nın Başkenti Kızıl’da Kızıl Üniversitesindeki eğitiminin ardından Moskova Gnesins Enstitüsü’nde eğitimini tamamladı. Sainkho kendi höömey sitili ile batılı tarzdaki jazz, pop, rock vb. Türleri karıştırarak şarkılar ortaya çıkarmaktadır. Rusya’daki konserlerinin ardından Avrupa’daki metropol şehirlerde konserler vererek ün kazanan Sainko, bugüne kadar 47 Albüm çıkarttı. Günümüzde Avusturya’da ikamet ediyor.

5. Cahide Sonku

Türk sinema oyuncusu olup Türk sinemasının ilk kadın yönetmeni, aynı zamanda ilk kadın yıldızıdır. Cahide Sonku 27 Aralık 1919’da Yemen’de doğdu. Ailesinin İstanbul’a taşınmasının ardından 16 yaşında Darülbedayi tiyatro topluluğuna girdi. Daha sonra zamanla İstanbul Şehir Tiyatroları’nda gözde oyunculardan birisine dönüştü.

1933’te ’’Söz Bir Allah Bir’’ filmiyle oyunculuk kariyerine başladı. Ardından 1950 yılında kendi film şirketi olan Sonku Film şirketini kurdu. ’’Fedakar Ana’’ , ’’Beklenen Şarkı’’ , ’’Vatan ve Namık Kemal’’ gibi filmlerin yönetmenliğini yaptı. 1979’da Sinema Yazarları Derneği hizmet ödülünü alan Sonku , 18 Mart 1981’de Alkazar Sineması’nda fenalaşarak hayatını kaybetti.

6. Elvira Sahipzade Kızı Nabiullina

Resmi adı Elvira Nabiullina’dır. Rusya Merkez Bankası Başkanı olup Mayıs 2012 ve Haziran 2013 yılları arasında Rusya Devlet Başkanı Vladmir Putin’in ekonomik danışmanlığını yapmıştır. 29 Ekim 1963 Ufa , Başkurdistan doğumlu Tatar bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen Elvira ,1986’da Moskova Devlet Üniversitesinden mezun oldu.

1994’de Eknomik Kalkınma Ve Ticaret Bakanlığı’nda çalışmaya başladı ve bakan yardımcılığına kadar yükseldi. Daha sonra 1998’de bakanlıktan ayrıldı. 2013 yılında Elvira Rusya Merkez Bankası Başkanlığına atandı. Böylece bu pozisyonda G8’de yer alan ilk Tatar kadın oldu. 2014’te bir Amerikan ticaret dergisi olan Forbes tarafından dünyanın en güçlü 72. kadını seçildi. Aynı zamanda 2017’de bir Biritanya dergisi olan The banker tarafından Avrupa’da yılın en iyi merkez bankacısı seçildi.

7. Ayşa Karasaeva

8 Mart 1912 de Taldy-suu köyünde dünyaya gelen Ayşa , 1927 The Covered Wagon filmi ile Kırıgz sinemasında baş rol oynayan ilk kadın olmuştur.

Aynı zamanda Kırgız dili için stenografi üzerine metod geliştiren Ayşa Karasaeva, stenografi namına 1960’da yayınlanan ilk Türk dil ailesinin ders kitabının yazarıdır. Ayşa Karasaeva 2014’te vefat etmiştir.

8. Aliya Maksutkızı Yusupova

Aliya Yusupova , Kazak asıllı ritmik jimlastikçi. 15 Mayıs 1984’te Kazakistan’ın Şimkent şehrinde doğdu. Moskova’ya taşınmasının ardından Rusya Ritmik Jimlastik Federasyonu Başkanı ve Jimlastik antrenörü İrana Viner’den eğitim gördü.

2004 Dünya Kupası Finalleri’nde 2 gümüş madalya kazandı. Yusupova aynı zamanda 2000-2005 yılları arasında yapılan Kazakistan Ulusal Şampiyonsı bireysel yarışlarını kazandı. 2009’da Kazakistan’da yapılan Asya  Şampiyonası’nda altın madalya kazandı , ardından emekli oldu. Günümüzde ritmik jimlastik antrenörlüğü yapmaktadır. Yusupova kariyeri boyunca Dünya Kupası finaline çıkan ilk Asyalı aynı zamanda ritmik jimlastikte madalya alan yegane Kazaktır.

9. Sanubar Tursun

Uygur şarkıcı ve şarkı yazarı , aynı zamanda ünlü Dutarcı ve Uygur Mukam araştırmacıdır. 1 Haziran 1971’de Doğu Türkistan’ın Yining şehrinde doğdu. Babası küçük yaşta telli çalgıları olan Dutar ve Satar çalmayı öğretti. Daha sonra eğitim alarak profesyonel Chang çalıcısı oldu. 2000 yılında ilk albümünü yayınladı ve kısa zamanda bütün Doğu Türkistan’da şarkıları tanınır hale geldi.

Mayıs 2014’te Londra Üniversitesi’nde gösteri sergiledi. Sanubar Fransa’nın Nantes, Angers şehirlerinde konser vermeyi planladı. Ancak Kasım 2018’de gerekçesi bilinmeyen bir sebep ile Çinli makamlar tarafından tutuklanarak 5 yıl hapse mahkum edildi. Şu anki durumu bilinmiyor.

10. Kurmancan Datka

Güneyin Kraliçesi yada Göçebelerin Kraliçesi olarak da bilinen Kırgız lider. Kendisi 2 kez ’’Datka’’ ünvanı almıştır. Datka’nın kelime anlamı bu gün ki ’’General’’e yakındır. Kurmancan 22 Mayıs 1811’de Oş’ta doğdu. O dönemde bölge Kokand Hanlığı tarafından yönetiliyordu. Kurmancan daha sonra Kokand kumandanlarından olan Alimbek Datka ile evlendi. Kocasının vefatının ardından bölge halkı üzerinde otorite sağlayarak idareyi ele aldı.

1877-1886 yılları arasında işgale gelen Rus ordusuna karşı mücadele verdi ve verdiği mücadelede hem Ruslara, hem de çevre uluslara savaş kabiliyetini ve ’’Datka’’ ünvanını hak ettiğini kanıtladı. Ayrıca savaşlardan sonra yaptığı uzlaşmalarla da iyi bir politikacı olduğunu gösterdi. Kurmancan Datka, Türk Dünyasında lider olmuş nadir kadınlardandır. Datka 1 Şubat 1907’de Oş’ta hayata gözlerini yumdu.

Yazar Hakkında

İlginizi Çekebilir

0 Yorum

Henüz yorum yok.

Henüz yorum yapılmamış. Yorum Yap!